EN Buffalo, Yotanka, Bull: Cultural Contexts of the Prairie King: A Sacred Symbol of Indigenous Peoples and a Victim of Colonization

2026

chapter in monograph

polish

PL W tekście pod tytułem Bizon amerykański podejmuję próbę antropologicznej interpretacji losu bizona jako figury symbolicznej wpisanej w historię i wyobraźnię kulturową Ameryki. Interesuje mnie bizon nie jako gatunek biologiczny, lecz jako znak – istota, w której kondensują się pamięć, duchowość i wina cywilizacji zachodniej. Punktem wyjścia jest dla mnie moment historyczny eksterminacji bizonów w XIX wieku, który odczytuję jako akt podwójnego unicestwienia: natury i człowieka. Zagłada zwierząt była bowiem elementem kolonialnej polityki wobec rdzennych ludów, ale też symbolicznym gestem wymazania świata opartego na współistnieniu, a nie dominacji. W mojej interpretacji bizon staje się figurą graniczną – pomiędzy sacrum a profanum, między mitem a spektaklem. Odwołuję się do mitologii i rytuałów Lakotów, w których bizon był strażnikiem duchowej równowagi, oraz do zachodniej narracji o „ujarzmianiu dzikości”, reprezentowanej choćby przez widowiska Buffalo Billa. To zestawienie pozwala mi zobaczyć w bizonie nie tylko ofiarę historii, ale i metaforę utraconego ładu między człowiekiem a światem. Tekst jest więc także próbą rozpoznania współczesnego antropocenu – czasu, w którym zniknięcie zwierząt oznacza zanik pewnej formy człowieczeństwa. Bizon powraca w mojej refleksji jako duch przeszłości, ale też jako zwierzę pamięci – świadek, który nie mówi, lecz trwa. Poprzez jego milczenie próbuję opowiedzieć o nas samych: o ludziach, którzy w pogoni za postępem zapomnieli, jak słuchać świata.

225 - 237

http://cwn.ajp.edu.pl/2026/15/226/

Zwierzęta w służbie człowieka. Od usług osiołka po branżę motoryzacyjną.

CC BY-NC (attribution - noncommercial)

other

final published version

07.2026

at the time of publication

20

20