2024

rozdział w monografii naukowej

polski

PL Artykuł przedstawia polemikę literacką konstytuującą dwie krańcowo odmienne narracje o polskiej wsi na przykładzie małopolskiej wioski Naprawa i migracji części jej mieszkańców na nowe polskie ziemie powojenne (zwane Ziemiami Odzyskanymi). „Czarna”, przedwojenna legenda wsi miała swe źródło w głośnej powieści awangardowego pisarza Jalu Kurka pt. Grypa szaleje w Naprawie (1934), jej polemicznym rewersem stał się reportaż chłopskiego literata-marksisty Antoniego Olchy pt. Nowa Naprawa (1946), który poprzedziły przedwojenne ostre polemiki chłopów-literatów z Naprawy z książką Kurka, w tym Olchy. Podgórska wieś Naprawa stała się za sprawą książki Kurka symbolem nędzy przedwojennej wsi polskiej w ogóle. Teksty Olchy, zarówno w okresie przedwojennym, jak i powojennym, budowały „białą” legendę beskidzkiej wioski, a efektem zaradności mieszkańców wsi oraz ich wysokiej świadomości społecznej i kultury organizacyjnej stała się przedstawiona w powojennym reportażu inicjatywa osadnictwa części mieszkańców na ziemiach poniemieckich we wsi ochrzczonej jako Nowa Naprawa (niem. Leuber, obecnie Lubrza, województwo opolskie). Nowa Naprawa stanowi przy tym jedną z pierwszych relacji literackich o zasiedlaniu nowych polskich ziem zachodnich (poniemieckich). Zaprezentowana dyskusja stanowi ważny głos w formowaniu kultury i literatury nurtu wiejskiego (chłopskiego) w Polsce.

269 - 295

Warstwy ludu. Chłopki, chłopi i inni w literaturach regionalnych (XIX–XXI wiek)

20

20